Teoria poszukiwania doznań.
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Teoria poszukiwania doznań.

Różnice indywidualne między ludźmi determinują ich różne postawy wobec ryzyka czyli akceptację określonego poziomu ryzyka. Określenie tych różnić jest bardzo istotne w sytuacji podejmowania przez daną osobę działalności inwestycyjnej. Znając osobnicze predyspozycje do zachowań ryzykownych czy odporność na stres podczas takiej aktywności jesteśmy w stanie lepiej dostosować strategię inwestycyjną do danej osoby. Tak wyłoniona strategia jest mniej obciążająca psychicznie dla inwestora a przez to daje dużo lepsze wyniki – pisałem o tym w kilku początkowych wpisach na blogu. W moim narzędziu do badania indywidualnego profilu inwestycyjnego (InvestProfiler), również jest kilka części poświęconych określeniu tendencji do podejmowania zachowań ryzykownych przez osobę badaną oraz jej odporności na efekty takiego działania. Jedną z nich oparłem na „Teorii poszukiwania doznań” Marvina Zuckermana.

Jednym z naukowców, który podjął się wyjaśnienia jakie są różnice między ludźmi w optymalnym poziomie stymulacji był właśnie Marvin Zuckerman. Stworzył on skalę, która mierzy tendencję ludzi do poszukiwania lub unikania doznań. Zuckerman wprowadził pojęcie „poszukiwanie doznań” jako chęci do doświadczania nowych, intensywnych czynności i wrażeń. Zmienna ta jest także związana ze skłonnością do podejmowania ryzyka.

Badacz uważał, że nasilenie potrzeby doznać jest uwarunkowane biologicznie i występuje również w świecie zwierząt. Potrzeba doznań to gotowość do podejmowania ryzyka rozumianego jako zachowania mającego na celu dostarczenie wrażeń. Zuckerman w stosunku do zachowań ludzkich określił nawet zakres tych doznań zawierający ryzyko fizyczne, społeczne, prawne i finansowe.

W trakcie wieloletnich badań Zuckerman wykazał wiele powiązań pomiędzy przyczynami biologicznymi a tendencją do poszukiwań doznań. Przedstawił rolę czynników dziedzicznych i środowiskowych wywierających znaczący wpływ na poziomy skali rozhamowania, uzyskujący wskaźnik dziedziczności na poziomie od 0,20 do 0,60.

Zuckerman stworzył Skalę Poszukiwania Doznań, która została oparta na czterech czynnikach składowych. Pierwszy z nich to poszukiwanie grozy i przygód (TAS – Thrill and Adventure – Seeking), który opisuje poszukiwanie stymulacji w ryzykownej aktywności takiej jak np. ekstremalne sporty. Drugim czynnikiem jest poszukiwanie przeżyć ( ES – Experience Seeking) czyli poszukiwanie doznań umysłowych poprzez nonkonformistyczny styl życia np. nieplanowane podróże czy zażywanie narkotyków. Trzeci czynnik to aspekt rozhamowania (Dis – Disinhinition) tj. potrzeba stymulacji wynikająca z kontaktów interpersonalnych, pewnej skłonności to hulaszczego trybu życia np. poprzez picie alkoholu. Ostatnim składnikiem skali jest podatność na nudę ( BS – Boredom Susceptibility) czyli niechęć do powtarzanych monotonicznych doświadczeń a więc awersja do nudnych sytuacji czy ludzi a także poszukiwanie nowości i zmian.

Zuckerman wykorzystał powyższe czynniki w wielu kwestionariuszach mierzących potrzebę doznań. W tej moim narzędziu do badania profilu inwestycyjnego (InvestProfiler) zastosowałem wersję kwestionariusza V (Sensation Seeking Scale – SSS-V).  Wyniki osoby badanej z czterech skal są sumowane i otrzymywana jest informacja o ogólnej tendencji badanego do poszukiwania doznań. Zdecydowałem się  na wykorzystanie tego kwestionariusza ze względu na to, iż jest to narzędzie szeroko stosowane w badaniach decyzji na świecie. Daje to możliwość porównania wyników przeprowadzonego badania z rezultatami innych badań nad aspektami podejmowania decyzji w warunkach ryzyka.

W literaturze zdecydowana większość badań dotyczy powiązań potrzeby poszukiwania doznań z akceptacją ryzyka niż z jego oceną. Osoby  poszukujące doznań charakteryzują się silną chęcią uczestnictwa w sytuacjach związanych z dużym ryzykiem. Preferują czynności i sytuacje silnie stymulujące wiążące się ze znaczącym ryzykiem.

Wysoki poziom poszukiwania doznań związany jest z akceptacją ryzyka w różnych aspektach  życia, w tym w inwestowaniu, ale także w zachowaniach seksualnych, czy popełnianiu przestępstw. Ponadto odsetek osób które łamią prawo, są alkoholikami, narkomanami czy psychopatami jest wyższy wśród tych którzy uzyskują wysokie wyniki w skali SSS.

Na przykład, Hansein i Breivik (2000) uzyskali pozytywną korelację między poszukiwaniem doznań a akceptacją ryzyka w badaniach przeprowadzonych wśród uczniów szkoły średniej. Mierzyli oni częstotliwość angażowania się respondentów w określone aktywności takie jak wspinaczka, narciarstwo, ale także jazda bez biletu czy posługiwanie się fałszywym dowodem. Podzielili te zachowania na związane z pozytywnym i negatywnym ryzykiem. Wyniki wskazywały na dodatnią korelację między poszukiwaniem doznań a akceptacją ryzyka pozytywnego i negatywnego. U chłopców korelacja 0,33 i 0,38 dla ryzyka pozytywnego i negatywnego, a u dziewczynek 0,33 i 0,47.

Przykładem na związek między poszukiwaniem doznań, a akceptacją ryzyka jest też badanie Anderso i Browna (1984), w którym wykorzystano symulację gry „Black Jack”. Uczestnicy badania – studenci oraz doświadczeni gracze – deklarowali wielkość stawki w grze co traktowano jako wskaźnik akceptacji ryzyka. Stwierdzono korelację na poziomie 0,57 pomiędzy poszukiwaniem doznań a proponowaną wielkością stawki. Wysoka potrzeba doznań sprzyja podejmowaniu decyzji ryzykownych.

Podsumowując ludzie różnią się indywidualnym podejściem do zachowań ryzykownych. Warto zbadać jaka jest nasza predyspozycja do podejmowania działania obarczonego ryzykiem, a takim przecież jest działalność inwestycyjna.  Świadomość naszych indywidualnych możliwości w sytuacji niepewnej jaką jest inwestowanie da nam przewagę na rynku oraz spowoduje, że podejmowane decyzje będą niosły ze sobą mniejsze dla nas obciążenie psychiczne.

Piotr Makowiec

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

O autorze

PM

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2018 przez PsychologiaInwestowania.pl Realizacja ContentNinja.pl