Księgowanie mentalne.
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Księgowanie mentalne.

Proszę sobie wyobrazić sytuację, w której kupili Państwo bilet na mecz reprezentacji Polski w piłce nożnej za 100 zł. Po przybyciu na stadion okazuje się, że Państwo ten bilet zgubili. Czy wydadzą Państwo następne 100 zł na zakup nowego biletu, czy raczej zrezygnują z obejrzenia meczu?

A teraz proszę sobie wyobrazić, że zdecydowali się Państwo na obejrzenie tego samego meczu, przy czym bilet zamierzają kupić na miejscu. Wchodzą Państwo na stadion i przy kasie stwierdzają, że zgubili 100 zł z portfela. Czy wydadzą Państwo następne 100 zł na zakup biletu, czy zrezygnują raczej z obejrzenia meczu?

Większość ludzi stwierdza, że w pierwszym przypadku trudniej byłoby im zdecydować się na zakup biletu niż w drugim. Jest to zachowanie o tyle dziwne, że w obu sytuacjach mamy przecież zdecydować czy po raz kolejny wydać taką samą kwotę. A jednak reagujemy tak, jakby to nie chodziło o te same pieniądze. Jest nam trudniej zdecydować się na powtórny zakup biletu, niż na zakup biletu po zgubieniu pieniędzy.

W pierwszym przypadku nasz dodatkowy wydatek niejako powiększa koszt rozrywki do jej podwójnej wartości i to może być za dużo jak na wydatkowanie z hipotetycznego konta „na przyjemności”. Natomiast w drugim wypadku dochodzi do mentalnego rozdzielenia dwóch wydarzeń i tym samym pokrycia ich z dwóch różnych kont, a zatem szkoda dla nas jest nieco mniejsza i akceptowalna.

Tego typu myślenie – polegające na zaliczeniu tej samej straty do dwóch odrębnych kategorii, tylko ze względu na inne okoliczności zdarzenia, stanowi klasyczny przykład księgowania mentalnego. Model księgowania mentalnego został przedstawiony w latach osiemdziesiątych XX wieku. Zauważono, że podobnie jak w prawdziwej księgowości, również w umyśle człowieka informacje o dochodach i wydatkach przypisywane są do różnych kont tzw. kont mentalnych, co powoduje różne ich interpretowanie. Dzięki takiemu podziałowi ludzie zyskują większe poczucie kontroli nad dysponowanymi środkami, ale w konsekwencji mogą popełniać błędy w ich racjonalnie ekonomicznym zagospodarowaniu.

Indywidualna interpretacja tych zdarzeń pociąga za sobą nieracjonalne segregowanie różnych rodzajów inwestycji i rozpatrywanie każdej z nich oddzielnie, co bardzo często przekłada się na negatywne skutki finansowe. Klasycznym przykładem takiego zachowania jest sytuacja, w której inwestor utrzymuje środki na koncie oszczędnościowym (gdzie odsetki wynoszą np. 5% w skali roku), a jednocześnie zaciąga szybki kredyt konsumpcyjny na bieżące wydatki  (z oprocentowaniem np. 15% w skali roku). Obie transakcje są niejako zawarte na dwóch różnych kontach mentalnych, gdzie są różne cele inwestycji. Rachunek oszczędnościowy jest utrzymywany np. w celu zakupu nowego samochodu, a krótkoterminowy kredyt jest wzięty na okoliczność bieżących wydatków np. związanych ze świętami. Jednoczesnego zaciąganie przez ludzi pożyczek i gromadzenia oszczędności, jest bez wątpienia nieracjonalne z ekonomicznego punktu widzenia.

Ludzie dokonują księgowania mentalnego w wielu odmiennych aktywnościach finansowych, ale także w ramach pojedynczej inwestycji. Badania psychologiczne nad tym tematem wskazują, że w przypadku inwestycji w akcje spółki wypłacającej dywidendę chęć do skonsumowania tego zysku jest większa, niż analogiczny kwotowo wzrost ceny akcji tej samej spółki. Inwestorzy zatem inaczej księgują zysk będący wynikiem udziału w zysku wypłacanych przez spółkę, a inaczej wynikający ze wzrostu ceny akcji.

Wiele obserwacji wskazuje również na mechanizm odmiennego księgowania środków finansowych pochodzących z wygranych na loterii czy innych losowych przypływów kapitału. Pieniądze te są po pierwsze, o wiele łatwiej wydawane niż środki pozyskane z powiedzmy tradycyjnej pracy, a po drugie występuje dużo większa skłonność do ryzyka przy zarządzaniu tymi środkami. Inwestorzy księgują na osobnych kontach wygrane losowe, jako te zdobyte właściwe bez wysiłku i są w stanie w dużo większym stopniu zaryzykować ich stratę.

Oddzielne traktowanie składowych inwestycji może przynieść negatywne skutki w sytuacji gdy inaczej traktujemy pozycje zyskowne od pozycji stratnych. Niechęć do zamykania pozycji ze stratą to nieracjonalne działanie wynikające właśnie z modelu księgowania mentalnego. Dyskomfort wynikający z koniecznością przyznania się do porażki maleje z czasem, dlatego bardzo często moment ten jest odwlekany, przez co generuje to jeszcze większe szkody.

Inwestorzy bardzo często inwestycje na giełdzie traktują jako zbiór jednorazowych decyzji zamiast traktować tej aktywności jako długofalowy wielowątkowy proces. Osobne księgowanie poszczególnych transakcji bez spójnego spojrzenia na całą strategię inwestycyjną znacznie zwiększa ryzyko i ma swoje konsekwencje w jej efektywności.

Księgowanie mentalne ma również swoje pozytywne strony. Pozwala na skuteczne gromadzenie środków z myślą o realizacji przyszłych celów. Wprowadza pewien porządek w zarządzaniu pieniędzmi i daje poczucie kontroli nad sposobem ich wydatkowania. Wiele osób w ten sposób ogranicza niekontrolowaną chęć do wydawania pieniędzy.

Oczywiście skala księgowania mentalnego jest kwestią bardzo indywidualną i jej zakres oraz szczegółowe mechanizmy zależą od indywidualnego psychologicznego wyposażenia inwestora. Warto zatem, porozmawiać na ten temat z psychologiem i przygotować odpowiednie schematy reagowania w zależności od danego kontekstu podjętej inwestycji.

PM

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

O autorze

PM

Jeden komentarz

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2018 przez PsychologiaInwestowania.pl Realizacja ContentNinja.pl